Ekonomi & Tarım YAZARI
Eşref Toprak
Yerel Piyasa ve Tarım Uzmanı
Söke'de Pamuk Vurgunu, Akhisar'da Zeytin Çıkmazı: Üreticiyi Kim Kurtaracak?
Zeytinde Rekolte Bahanesiyle Fiyat Kırma Oyunu
Rotayı Germencik’ten Edremit Körfezi’ne, oradan Akhisar’a çevirdiğimizde de manzara pek farklı değil. Ağaçlarda zeytin bereketi var gibi görünse de sahada kurulan tezgâh üreticinin aleyhine işliyor. Borsalarda natürel sızma yağın kilogramı 245 liraya kadar geriletilmek istenirken, Tariş’in piyasayı dengeleyecek nihai adımı geciktikçe aracılar üreticinin elini zayıflatıyor. Şu hesabı hep birlikte yapalım: Bugün dağ köylerinde bir zeytin işçisinin günlük yevmiyesi bin beş yüz liraya dayandı. Ürünü traktöre yükleyip kontinü tesise götürdüğünüzde yağhane sıkım bedeli olarak ya peşin para ya da yüzde 12 ile 15 arasında hak payı kesiyor. Teneke ambalajı, nakliyesi derken litresi üreticiye 280 liranın üzerinde çıkan zeytinyağını, piyasada 240 liraya kapatmaya çalışan bir piyasa mekanizması var. Bu çark nasıl dönecek?
Markette Ateş Pahası Tarlada Bedava
İzmir ve Aydın’daki semt pazarlarına ya da market reyonlarına gidip baktığınızda vatandaşın filesi yangın yeri. Tarlada 38 liraya satılan pamuktan üretilen bezin, giysinin fiyatı vitrinlerde yanına yaklaştırmıyor. Sıkımhanede 245 liraya tüccara kapatılmak istenen sızma zeytinyağı, şehirdeki market raflarında markalanıp tüketiciye 600-700 liradan dayatılıyor. Aradaki bu devasa uçurum kimin cebine giriyor? Alın terini döken çiftçi banka faizleriyle boğuşurken, nihai tüketici sofrasına bir litre kaliteli zeytinyağı koyamazken bu kârı kim paylaşıyor? Planlama yapılmadığı ve piyasa denetimi sahadaki gerçek maliyetler üzerinden işletilmediği sürece aracı kazanmaya, üreten ve tüketen ezilmeye devam edecek.
Emanete Mal Bırakmayın Kooperatifte Birleşin
Bu kriz sarmalından çıkmanın tek yolu kahvehane köşesinde dertlenmek değil, örgütlü güç olmaktan geçiyor. İlk kural net: Üretici ürününü borcuna karşılık tüccarın emanetine asla bırakmamalı. Emanete giden her kilo pamuk ve her teneke zeytinyağı, fiyatların daha da aşağı çekilmesi için tezgâha konulan birer koz haline geliyor. Tarım Kredi ve Tariş gibi birliklerin alım avanslarını geciktirmeden, girdi maliyetlerine endeksli taban fiyatla açıklaması ve pamukta kilo başına verilen prim desteğinin acilen tarladaki zararı kapatacak seviyeye çekilmesi şart. Lisanslı depoculuk imkânlarını küçük üreticinin ayağına getirmeden, sulama birliklerinin elektrik tarifelerine üretici lehine neşter vurmadan Ege’nin tarlalarını kurtaramayız.
Yazarın Diğer Yazıları
13 Kas 2026