Ekonomi & Tarım YAZARI
Eşref Toprak
Yerel Piyasa ve Tarım Uzmanı
Zeytinde 53 Lira Tuzağı: Ağaçta Kalan Emeğin Hesabını Kim Verecek?
Rekolte Sırrı ve Tüccar Oyunu
Dünyada zeytinyağı piyasası hareketli. İspanya'da rekolte 1 milyon 600 bin tonlara tırmanırken Tarım Bakanı çıkıyor Jaén meydanında rakamları çatır çatır çiftçisine açıklıyor. Bizde ise durum tam bir muamma. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi'nin sahadan topladığı ve Türkiye'nin 588 bin tonluk rekor zeytinyağı üreteceğini fısıldayan raporları Ankara'da kapalı kapılar ardında tutuluyor. Resmi kurumlar rekolteyi üreticisinden sakladıkça meydan kime kalıyor? Elbette fiyatı baskılayıp köylünün malını ucuza kapatmak isteyen fırsatçı piyasa simsarlarına. Bilgiye ulaşamayan üretici, 'Malım elimde kalır' korkusuyla panikletilip emanete mahkûm ediliyor.
Aydın Ovasında Aynı Film: İncir Masalı
Bu tezgâhı sadece zeytinde mi yaşıyoruz? Dönün bakın Büyük Menderes Havzası'na, Söke'ye, Nazilli'ye. Geçen yıl kilogramı 220 ila 240 liraya alıcı bulan Aydın'ın kuru inciri, bu hasatta 130 liraya çakıldı. Mazotun litresi bir yılda nerelere gelmiş, traktör lastiğinin yanına yaklaşılmıyor ama köylünün dalından topladığı altın değerindeki ürün yarı yarıya ucuzluyor. Çarşıya iniyorsun, rafta incirin kilosu 500 lira. Pazara gidiyorsun, hakiki zeytinyağının litresi 400 liradan aşağı düşmüyor. Hatta e-ticarette 750 liraya 5 litre diye millete teneke teneke pamuk yağı yediriyorlar. Tarlada bedava, pazarda yangın yeri, sofrada sahtekarlık! Bu korkunç aracı makasını, üreticiyle tüketici arasındaki bu talanı kim denetleyecek?
Kurtuluş Emanette Değil Kooperatifte
Köylüyü borç batağından, tüketiciyi de sahte gıdadan kurtarmanın yolu bellidir. İlk olarak TARİŞ ve benzeri üretici birlikleri tüccarın keyfini beklemeyi bırakıp maliyetin üzerine insanca yaşam payını koyarak gerçek taban fiyatı derhal ilan etmelidir. İkincisi, çiftçiyi tüccarın 'emanet' ambarına mahkûm eden sistem yıkılmalı; lisanslı soğuk hava depoları ve sıfır faizli ürün senedi kredileri doğrudan zeytinciye açılmalıdır. Tarla ile tezgâh arasındaki uçurumu kapatacak olan şey şikâyet etmek değil, üreticinin ortak satış gücünü ve sıkı hal denetimini sahada tavizsiz işletmektir.
Yazarın Diğer Yazıları
13 Kas 2026
