Ekonomi & Tarım YAZARI
Eşref Toprak
Yerel Piyasa ve Tarım Uzmanı
İspanya Kendi Çiftçisini Koruyor, Ege'nin 'Sıvı Altını' Kime Emanet?
Rekor Mahsul Neden Bayram Değil Keder Getirir?
Bizim memlekette garip bir çelişki vardır: Mahsul kuraktan yanar, çiftçi ağlar; mahsul dalı kıracak kadar çok olur, çiftçi fiyatlar taban yaptı diye yine ağlar. Bugün zeytinlikte bir günlük işçi yevmiyesi, budaması, gübresi, traktörün mazotu derken bir kilo zeytinin dalından fabrikaya gitme maliyeti 60-70 lirayı bulmuş durumda. Hal böyleyken tüccarın gelip de üreticiye 'Bu sene zeytin çok, alırsam 35-40 liraya alırım' demesi reva mıdır? Akhisar'da çiftçinin elekleri kapatıp hasadı durdurma noktasına gelmesi, Aydın'da zeytinci hemşerimin 'Toplarsam daha çok içeri giriyorum' feryadı Ankara'dan duyulmuyor mu? Bereketin afet haline dönüştüğü bir başka tarım ülkesi var mıdır yeryüzünde?
İspanyol Kendi Yağına Sahip Çıkıyor Bizimki Üvey Evlat mı?
Bakın, tam bugün dünya piyasalarından çok çarpıcı bir haber düştü önümüze. Dünyanın en büyük üreticisi olan İspanya'da da rekor rekolte var. Fiyatlar 3 euronun altına sarkmaya başlayınca adamların Tarım Bakanlığı hemen masaya yumruğunu vurdu; '188 bin ton zeytinyağını piyasaya sürmüyorum, depoya çekiyorum' dedi. Niye? Piyasada bolluk var diye kendi çiftçisini açgözlü piyasaya ezdirmemek, fiyatları diri tutmak için. Peki biz ne yapıyoruz? Söke Ovası'nda pamuk üreticisi yüksek girdi maliyeti yüzünden tarladan çekildi, beyaz altın can çekişiyor. Şimdi aynı hazin sonu bin yıllık zeytin ağaçlarımızda mı yaşayacağız? TARİŞ nerede, müdahale alımları nerede, devletin regülasyon gücü nerede?
Ağacı Küstürürsen Yarın Ekmek Bulamazsın
Market raflarında litresi 400 liradan aşağı zeytinyağı bulamayan tüketici de haklı, dalında mahsulünü maliyetin altına satmak zorunda bırakılan köylü de. Aradaki bu derin uçurum kimin cebini dolduruyor, hiç düşündünüz mü? Eğer bu hasat sezonunda çiftçinin elindeki yağ emanetçi depolarında rehin kalırsa, üretici seneye o zeytin ağacına bir damla su, bir avuç gübre atamaz. Ağaç küserse bereket biter, bereket biterse soframızdaki son lüksümüz olan hakiki zeytinyağını da ithal yemeye başlarız. Çözüm bellidir: Acilen üreticinin maliyetini kurtaracak taban fiyatlar açıklanmalı, lisanslı depolar üreticiye faizsiz krediyle açılmalı ve ihracat kapıları akılcı politikalarla desteklenmelidir. Toprağına küsen çiftçinin ahı, yarın hepimizi aç bırakır; geç olmadan aklımızı başımıza alalım.
Yazarın Diğer Yazıları
13 Kas 2026
