Canan Egeli
Kültür & Seyahat YAZARI

Canan Egeli

Araştırmacı Gezgin & Kültür Elçisi

Memecik Zeytininin Acısında Saklı Bellek: Taş Değirmenler ve Karya Patikaları

Memecik Zeytininin Acısında Saklı Bellek: Taş Değirmenler ve Karya Patikaları
Milas'ın Bafa'ya yaslanan zeytinliklerinde sabah ayazı, ezilen taze yaprak kokusu ve çuval diplerinden yükselen kekremsi nefasetle başlıyor gün. Dal sallayan sırıkların tıkırtısı, taşların arasına serilen yaygılara düşen danelerin ritmine karışıyor. Kasım ortasında Karya toprağı ne yazın kavurucu rehavetini taşır ne de kışın dondurucu sertliğini; tam da gövdesi çatlamış bin yıllık bir anıt ağacın köküne oturup, taze sıkılmış zeytinyağının genzi yakan yeşil acısını damağınızda hissedeceğiniz o vakittir. Güney Ege'de Aydın ile Muğla hattında hayata geçirilen zeytin rotaları projesi, bu kadim ritmin ortasında antik örenlerin taşlarıyla zeytin dallarını aynı nefeste buluşturuyor.

Granit Kayalar Arasında Bir Avuç Bereket

Latmos’un devasa granit blokları arasından Kapıkırı’na doğru kıvrılan patikada yürürken, asırlık zeytin gövdelerinin kayaların yarığından nasıl fışkırdığına şahit oluyorsunuz. Sevgili Egeli dostlarım, bu coğrafyada zeytin ağacı alelade bir tarım ürünü değil, bizzat Karya’nın ve İyonya’nın yaşayan tanığıdır. İassos’un agora basamaklarında vaktiyle yağ ticaretinin nabzını tutan antik çağ sakinleri ile bugün pazar tezgahına yeni sıkım Memecik yağını getiren dağ köylüsü aynı dilden konuşur. Zeytinyağının dil ucundaki o meyvemsi rayihası ve boğazdaki acılığı, ağacın rüzgarla ve kuraklıkla verdiği kadim mücadelenin meyvesidir; polifenolün yakıcılığı, aslında Ege kışının toprağa düşen ilk mührüdür.

Çam Pürçükleri Altından Sofraya: Çintar ve Sıcak Somun

Son yağmurların ardından Beşparmak Dağları'nın çamlıklarında kızıl turuncu şapkalarıyla beliren çintar mantarları, kasım hasadının en lezzetli yol arkadaşı olur. Zeytinlikte geçen yorucu bir günün ardından taş ocağın üzerine konan sacda, bir damla su değdirilmeden, sadece yeni mahsul zeytinyağı ve bir tutam dağ kekiğiyle kavrulan çintarın kokusu köy kahvesinin avlusuna kadar yayılır. Yol arkadaşım, biz Egeliler iyi biliriz ki zeytinyağı sofraya konmadan önce derin bir sabırdır; sabahın çiğinde kadınların türküleriyle toplanır, taş değirmende ya da modern kontinü tesiste ezilir ve ilk damlası daima kızarmış bir dilim taze köy ekmeğiyle karşılanır. Toprak bize bu bereketi bunca cömertlikle sunarken, biz o zeytinliklerin gölgesine ne kadar sahip çıkabiliyoruz?

Antik Taşların Gölgesinde Yeni Bir Rota

Aydın ve Muğla arasındaki vadilerde, Tralleis’ten Stratonikeia’ya, Euromos’taki Zeus tapınağının mermer sütunlarından Labraunda’nın kutsal yoluna kadar uzanan bu zeytin rotası, alelade bir seyahat haritası değildir. Bu rota, betonlaşan sahillere inat, dağ köylerinin taş sokaklarını, ocakta pişen arapsaçı ve şevketibostan tencerelerini, kırma zeytinin acısını çıkarma sabrını koruma gayretidir. Hayatın hızı başımızı döndürdükçe, zeytinin dinginliğine ve asırlara meydan okuyan direncine kulak vermek gerekir. Şimdi serin kasım rüzgarı zeytinlikleri süpürürken, sırt çantanızı alıp Milas’ın veya Koçarlı’nın bir dağ köyüne doğru yola çıkmanın, bir üreticinin yaygısına omuz verip taze zeytinyağına ekmek banmanın tam zamanıdır.
Yazıyı beğendiniz mi? Çevrenizle paylaşarak destek olabilirsiniz.

Yazarın Diğer Yazıları

İlginizi Çekebilir