Ekonomi & Tarım YAZARI
Eşref Toprak
Yerel Piyasa ve Tarım Uzmanı
Tarlada Bereket Sofrada Yangın: Ağaçtaki Zeytin Kime Çalışıyor?
Masraflar Şaha Kalktı Mahsul Yere Çakıldı
Geçen yıla bakın, bir de bugünkü tablonun acı gerçeğine bakın. Girdi maliyetleri almış başını gitmiş; yevmiye neredeyse iki katına fırlamış, gübresi, ilacı, sulaması derken üreticinin nefesi kesilmiş durumda. Üstüne bir de zeytinyağı fabrikalarının sıkım ücretlerindeki yüzde 30-40'lık artış eklenince, zeytini sıktırmak bile lüks haline geldi. Maliyeti Edremit'te, Aydın'da kilo başına 280-300 lirayı bulan zeytinyağını bugün serbest piyasada maliyetinin altına kapatmaya çalışan bir piyasa canavarı var. Benzer yangın pamukta da incirde de tütüyor; Ege'nin beyaz altını pamukta ekim alanları maliyet baskısıyla yarı yarıya erimiş, Aydın'ın inciri dalında maliyetini çıkaramaz olmuşken bu toprağın cefakâr insanı nasıl ayakta kalsın ?
Masa Başı Rakamları Tarlanın Feryadını Örtmüyor
Dün meclis sıralarında Aydın'ın incirini, Ege'nin zeytinini, çiftçinin feryadını konuşalım diyen araştırma önergeleri parmak çoğunluğuyla reddedilirken ovadaki gerçekler değişmiyor. Ankara'nın sıcak koltuklarından bakınca rekolte grafiklerini yeşile boyamak kolay; gelin bir gün Aydın pazarında tezgâh açan üreticinin, Germencik'te traktörüne haciz korkusuyla binen çiftçinin gözünün içine bakın. 25 dönüm araziden kaldırdığı mahsulün parasıyla banka kredisini ve gübre borcunu ödeyemeyen adam, seneye o ağacın dibini nasıl çapasın, nasıl baksın o toprağa? Tarımda 'bolluk varken çiftçinin darlığa düşmesi' kader değil, açıkça uygulanan piyasa politikasızlığının acı bir faturasıdır.
Toprağa Sırtını Dönen Yarın Ekmeğe Muhtaç Kalır
Peki, bu düğüm nasıl çözülecek? Çiftçiyi serbest piyasanın, fırsatçı aracıların insafına terk ederek gıda güvenliği sağlanamaz. TARİŞ gibi kadim üretici kooperatiflerinin derhal ve kararlı bir biçimde üretici maliyetini gözeten adil taban fiyatlarla devreye girmesi, piyasayı regüle etmesi şarttır. Mazot, gübre ve hasat işçiliği için verilen desteklerin lafta kalmayıp doğrudan ve peşin olarak üreticinin cebine girmesi gerekiyor. Eğer biz bugün dalları zeytinle doluyken gözü yaşaran Ege çiftçisine sahip çıkmazsak, yarın o sofranıza koyduğunuz bir damla hakiki zeytinyağını da pamuğu da dışarıdan dövizle aramak zorunda kalırız. Toprak affetmez dostlar; toprağa küstürdüğünüz köylüyü bir daha tarlaya sokamazsınız.
Yazarın Diğer Yazıları
16 Kas 2026