Ekonomi & Tarım YAZARI
Eşref Toprak
Yerel Piyasa ve Tarım Uzmanı
Ağaçta Bereket, Cepte Felaket: Zeytin Dalında Kalırken Biz Neyi Kutluyoruz?
Toplama Parası Zeytinin Fiyatını Geçti
Dün Aydın Karacasu’dan, Buharkent’ten yükselen feryadı duymayan kaldı mı? Üretici kan ağlıyor, 'Zeytini toplamasam daha kârlıyım' diyor. Şaka değil, acı bir gerçek bu. Tarlada günlük işçi yevmiyesi 2 bin ila 2 bin 500 lirayı bulmuş vaziyette. Mazot deseniz traktörün deposunu doldururken insanın elini yakıyor. Bir tarım işçisinin günde toplayabildiği zeytinin maliyeti kilo başına 15 lirayı aşıyor. Peki, tüccarın ve alıcının kapıda üreticiye teklif ettiği rakam ne? 15 ile 20 lira arasında! Şimdi elinizi vicdanınıza koyun ve hesabı siz yapın: Kilosunu 15 liraya toplatıp kasaya koyduğunuz zeytini 15-18 liraya satarsanız, sene boyunca attığınız gübrenin, sıktığınız ilacın, budamaya verdiğiniz emeğin karşılığı nereden çıkacak? Ağacına gözü gibi bakan Ege köylüsü bugün 'dalında çürüsün daha iyi' noktasına getirildiyse, burada piyasa değil, apaçık bir sahipsizlik vardır.
Bolluk İçinde Yoksulluk Çekmek Kaderimiz mi?
Peki, tarlada 20 liraya süründürülen, hatta toplanmaktan vazgeçilen bu zeytin şehre gidince ne oluyor? Büyükşehirlerin market raflarında aynı zeytin 250-300 liraya etiketleniyor. Dökme zeytinyağında üretici baskılanıp litresi 200 liralara çekilmeye zorlanırken, sofraya gelen bir şişe sızma yağın fiyatı el yakmaya devam ediyor. Aradaki bu devasa uçurum kimin cebine akıyor? Üretici batıyor, tüketici ise sağlıklı yağa hasret kalıp sofrasına sahte, tağşişli ürünleri koymak zorunda bırakılıyor. Bu çarpık düzeni yıllardır konuşuyoruz ama ne hikmetse hasat vakti geldiğinde fatura hep tarlada diz çöküp zeytin silkene kesiliyor. TARİŞ ve Marmarabirlik'in piyasayı üretici lehine dengeleyecek o cesur, ezber bozan taban fiyatları geciktikçe tüccarın insafına terk edilen çiftçinin sabrı tükeniyor.
Toprağa Küsen Çiftçiyi Hangi İthalat Kurtarır?
Söke Ovası’nda pamuktan kaçan, maliyetler yüzünden 'artık ekmem' diyen üreticinin sesini duymadınız; şimdi aynısını asırlık zeytin ağaçlarına mı yaşatacaksınız? Ağaç bir kez küserse, üretici baltayı alıp o zeytini sökmeye niyetlenirse geri dönüşü yoktur. Acilen üreticiye nakit ve prim desteği sağlanmalı, hasat işçiliği ve mazot üzerindeki yükler kooperatifler eliyle sübvanse edilmelidir. Zeytin bu toprakların namusudur, berekettir, gelecektir. Masabaşı hesaplarla çiftçiyi tüccarın çarkına yem edenler unutmasın: Tarladaki köylü üretmeyi bıraktığı gün, parası olan bile yiyecek zeytin bulamayacak. Şimdi sormak boynumuzun borcu: Bu bereketli toprakların çilesini çeken çiftçiyi gerçekten ne zaman duyacaksınız?
Yazarın Diğer Yazıları
13 Kas 2026
